Ghế không nâng đỡ đúng làm lệch trọng tâm cơ thể
Ghế không nâng đỡ đúng làm lệch trọng tâm cơ thể
1. Giới thiệu: Vị trí ngồi – nơi quyết định sự cân bằng toàn thân
Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta dành phần lớn thời gian để ngồi – ngồi học, ngồi làm việc, ngồi lái xe, ngồi ăn uống, thậm chí ngồi giải trí. Dù ngồi là hoạt động tưởng chừng “ít tốn sức”, nhưng nếu duy trì tư thế ngồi sai hoặc sử dụng ghế không đúng thiết kế công thái học, cơ thể sẽ phải tự điều chỉnh để bù trừ – từ đó dẫn đến hiện tượng lệch trọng tâm. Sự lệch này không chỉ ảnh hưởng đến vóc dáng mà còn tiềm ẩn nhiều rối loạn cơ xương khớp, tuần hoàn, hô hấp, và thậm chí cả tâm lý.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng phân tích chi tiết về trọng tâm cơ thể, vai trò của ghế nâng đỡ đúng, và hậu quả của việc dùng ghế sai thiết kế, từ đó đưa ra giải pháp phòng tránh hiệu quả.
»»» Bạn đang đọc: Ghế không nâng đỡ đúng làm lệch trọng tâm cơ thể
2. Trọng tâm cơ thể là gì? Tại sao quan trọng?
Trọng tâm cơ thể (center of gravity) là điểm mà tại đó trọng lượng của toàn bộ cơ thể được phân bố đều theo mọi hướng. Ở người trưởng thành bình thường, trọng tâm thường nằm khoảng ngang bụng dưới, gần đốt sống L5–S1 (nối thắt lưng và xương cùng).
2.1. Vai trò của trọng tâm trong tư thế ngồi
Khi ngồi đúng, trọng tâm cơ thể sẽ rơi vào giữa điểm tựa – là phần đệm ghế kết hợp với lưng ghế. Điều này giúp:
Giữ thăng bằng tự nhiên cho cột sống.
Hạn chế căng thẳng lên các nhóm cơ hỗ trợ như cơ bụng, cơ lưng dưới, cơ mông.
Phân tán đều áp lực lên mặt tiếp xúc ghế.
Duy trì đường cong sinh lý tự nhiên của cột sống: cong cổ (lordosis cổ), gù ngực (kyphosis), và ưỡn lưng (lordosis thắt lưng).
Nếu ghế không hỗ trợ đúng điểm tựa – ví dụ: đệm quá mềm, tựa lưng quá ngắn hoặc ngửa, ghế quá thấp/cao, thì cơ thể sẽ tự “đổ dồn” trọng lực về phía trước, sau hoặc lệch sang một bên, dẫn đến trục trọng tâm thay đổi.
3. Ghế sai thiết kế – thủ phạm làm lệch trọng tâm âm thầm
3.1. Ghế không có hỗ trợ thắt lưng
Cột sống có một đường cong hình chữ “S”, trong đó vùng thắt lưng có độ cong ưỡn (võng vào trong). Khi ghế không có phần đệm lưng cong hỗ trợ, người ngồi thường bị rụng lưng ra sau hoặc cúi người về trước. Cơ lưng phải co lại liên tục để giữ thăng bằng, trọng tâm cơ thể bị đẩy ra ngoài vùng cân bằng, tạo áp lực lên:
Đĩa đệm cột sống (tăng nguy cơ thoát vị).
Cơ gập hông và cơ bụng (gây đau hông, bụng dưới).
Khớp háng và đầu gối (mất cân bằng khi đứng lên).
3.2. Ghế quá thấp hoặc quá cao
Chiều cao ghế không phù hợp khiến:
Ghế quá thấp: Gối gập quá mức, đùi không song song mặt sàn, máu khó lưu thông, trọng tâm bị đẩy về sau.
Ghế quá cao: Người phải rướn, bàn chân không đặt được trên sàn -> trọng tâm dồn vào hông, dễ gây đau lưng và mỏi gối.
3.3. Ghế không cố định, bị trơn trượt
Ghế xoay hoặc không có phần cố định tạo cảm giác không an toàn khi ngồi. Cơ thể phải dùng lực ở các nhóm cơ lõi (core muscle) để giữ thăng bằng, vô tình làm mất trục trọng tâm tĩnh. Ngoài ra, ghế dễ trượt cũng khiến người ngồi thường co rút người, ngả lưng về sau hoặc vắt chéo chân, đều là các tư thế sai lệch trọng tâm.
3.4. Ghế quá mềm hoặc lún sâu
Ghế nệm quá mềm khiến phần mông và hông bị tụt xuống dưới so với đầu gối – tạo ra tư thế gập người. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hô hấp và tiêu hóa, mà còn khiến trọng tâm lệch hẳn về sau, tạo gánh nặng lớn lên cột sống thắt lưng.
»»» Xem thêm bài viết: Bài tập kết hợp ghế văn phòng để tăng cường sức khỏe
4. Hệ quả khi trọng tâm cơ thể bị lệch do ghế sai
Sự lệch trọng tâm lâu dài không chỉ gây cảm giác khó chịu nhất thời mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe tổng thể:
4.1. Mất cân bằng cơ – xương – khớp
Lệch vai, lệch hông, vẹo cột sống do phân bổ lực không đều.
Căng cơ cổ, vai gáy, đặc biệt khi đầu thường đổ ra trước (head forward posture).
Thoát vị đĩa đệm thắt lưng, do trọng lực không đi qua trục xương sống đúng cách.
Viêm khớp háng, đau đầu gối, vì mất trục cân bằng hông-gối-mắt cá.
4.2. Ảnh hưởng hệ tuần hoàn và tiêu hóa
Máu khó lưu thông về chi dưới, gây tê bì, phù chân.
Áp lực lên bụng tăng, dẫn đến ợ hơi, khó tiêu, đầy bụng.
Trọng lượng đè lên trực tràng, tăng nguy cơ bệnh trĩ.
4.3. Tác động đến tinh thần và hiệu suất làm việc
Cảm giác đau mỏi kéo dài gây mất tập trung, hiệu suất làm việc giảm.
Ngồi không thoải mái kéo theo căng thẳng tinh thần, mất ngủ, trầm cảm nhẹ.
Tư thế gù lưng hoặc lệch bên còn ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân và sự tự tin.
5. Cách lựa chọn ghế nâng đỡ đúng để giữ trọng tâm cơ thể
5.1. Các tiêu chí của một chiếc ghế công thái học chuẩn
Đệm ngồi có độ cứng vừa phải, không quá mềm, có viền bo nhẹ để giảm tì đùi.
Lưng ghế có đệm thắt lưng điều chỉnh được, nâng đỡ phần ưỡn lưng.
Ghế có thể điều chỉnh độ cao và độ ngả, giúp cơ thể tìm được góc ngồi lý tưởng (~90–110 độ giữa thân và đùi).
Chân ghế vững chắc, có bánh xe nhưng chống trượt, chống đổ.
Tay vịn đặt đúng độ cao, không khiến vai phải nâng lên hay trùng xuống.
5.2. Tư thế ngồi giúp duy trì trọng tâm chuẩn
Lưng thẳng, mông chạm sâu vào đệm ghế.
Đùi song song mặt sàn, bàn chân đặt hoàn toàn lên sàn.
Màn hình ngang tầm mắt, tránh cúi đầu hoặc ngửa cổ.
Không vắt chéo chân, không nghiêng người hoặc xoay người trong thời gian dài.
Cứ 30–60 phút đứng dậy vận động 2–5 phút, giúp hệ cơ – xương hồi phục cân bằng.
6. Bài tập hỗ trợ giữ vững trọng tâm cơ thể
Ngoài việc ngồi đúng ghế, các bài tập tăng sức mạnh cơ lõi cũng giúp cơ thể tự điều chỉnh trọng tâm tốt hơn:
Plank (tấm ván): Tăng cường cơ bụng, lưng dưới.
Bridge (nâng mông): Tăng sức cơ mông và cột sống.
Dead bug hoặc bird dog: Rèn luyện phối hợp và kiểm soát trục thân mình.
Squat đúng kỹ thuật: Tăng cân bằng hông – gối.
7. Một chiếc ghế đúng – giữ vững cốt lõi cơ thể bạn
Trong xã hội hiện đại, tư thế ngồi chiếm tới 40–70% tổng thời gian sinh hoạt mỗi ngày của một người trưởng thành. Nếu chiếc ghế bạn sử dụng không nâng đỡ đúng, trọng tâm cơ thể sẽ lệch dần mỗi giờ mỗi ngày, và hậu quả sẽ không dừng lại ở cảm giác mỏi lưng hay vai đau, mà là các biến chứng cơ xương khớp và hệ tuần hoàn về lâu dài.
Vì vậy, hãy xem chiếc ghế bạn ngồi không phải là một vật dụng phụ, mà là một trụ đỡ quan trọng cho hệ khung xương – giữ cho bạn thẳng, cân bằng, khỏe mạnh. Đừng để sự lệch lạc âm thầm của một chiếc ghế sai thiết kế đánh đổi bằng sức khỏe cả đời.
