Tư thế ngồi trên ghế có thể ảnh hưởng đến tâm trạng như thế nào?

Tư thế ngồi trên ghế có thể ảnh hưởng đến tâm trạng như thế nào?

Giới thiệu

Trong môi trường làm việc hiện đại, đặc biệt là trong các văn phòng, tư thế ngồi trên ghế không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động sâu sắc đến trạng thái tâm lý và tâm trạng của con người. Với việc dân văn phòng thường dành từ 6 đến 10 giờ mỗi ngày ngồi trước bàn làm việc, cách họ ngồi trên ghế – dù là thẳng lưng, gù lưng, nghiêng người hay bắt chéo chân – có thể ảnh hưởng đến cảm xúc, mức độ căng thẳng, và thậm chí cả sự tự tin. Các nghiên cứu tâm lý học và công thái học (ergonomics) đã chỉ ra rằng tư thế ngồi không chỉ là vấn đề về thể chất mà còn liên quan mật thiết đến cách não bộ xử lý cảm xúc và phản ứng với môi trường xung quanh. Bài viết này sẽ phân tích mối liên hệ giữa tư thế ngồi trên ghế và tâm trạng, những tác động cụ thể của tư thế sai hoặc đúng, và cung cấp các giải pháp để tối ưu hóa tư thế ngồi nhằm cải thiện sức khỏe tinh thần trong suốt ngày dài làm việc.

Mối liên hệ giữa tư thế ngồi và tâm trạng

Cơ sở khoa học

Tư thế cơ thể, bao gồm cả tư thế ngồi, có ảnh hưởng trực tiếp đến cách não bộ hoạt động thông qua mối liên hệ giữa hệ thần kinh và cơ bắp. Theo lý thuyết “embodied cognition” (nhận thức gắn liền với cơ thể), trạng thái thể chất của cơ thể có thể định hình suy nghĩ và cảm xúc. Ví dụ, tư thế mở (ngồi thẳng, ngực ưỡn) có thể kích thích cảm giác tự tin và tích cực, trong khi tư thế khép (gù lưng, vai rụt) thường liên quan đến cảm giác lo âu, căng thẳng hoặc thiếu tự tin.

Các nghiên cứu từ Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) cho thấy tư thế ngồi đúng, được hỗ trợ bởi ghế công thái học, có thể làm giảm mức hormone cortisol (hormone căng thẳng) và tăng mức testosterone, giúp cải thiện tâm trạng và cảm giác kiểm soát. Ngược lại, tư thế ngồi sai có thể kích hoạt phản ứng căng thẳng, làm tăng cảm giác khó chịu và mệt mỏi.

Tư thế ngồi và hệ thần kinh

Tư thế ngồi ảnh hưởng đến hệ thần kinh thông qua cách cơ thể truyền tín hiệu đến não bộ. Khi ngồi thẳng lưng, lồng ngực mở rộng, não bộ nhận được nhiều oxy hơn nhờ hô hấp sâu và đều, từ đó cải thiện chức năng nhận thức và cảm xúc. Ngược lại, tư thế gù lưng làm hạn chế hô hấp, giảm lượng oxy cung cấp cho não, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, bồn chồn hoặc cáu gắt.

Tác động của tư thế ngồi đến tâm trạng

1. Tư thế ngồi sai và tác động tiêu cực

Tư thế ngồi sai, như gù lưng, nghiêng người hoặc bắt chéo chân, thường gặp khi sử dụng ghế không phù hợp hoặc không điều chỉnh đúng cách. Những tư thế này có thể gây ra các tác động tâm lý tiêu cực:
Tăng mức độ căng thẳng: Tư thế gù lưng hoặc nghiêng người làm tăng áp lực lên cột sống và cơ bắp, kích hoạt phản ứng căng thẳng trong cơ thể. Theo một nghiên cứu từ Đại học Auckland, tư thế gù lưng khi ngồi làm tăng mức cortisol lên đến 20%, dẫn đến cảm giác lo âu và căng thẳng.
Giảm sự tự tin: Tư thế khép, như vai rụt hoặc cúi đầu, có thể làm giảm cảm giác tự tin và quyền lực. Một nghiên cứu từ Đại học Harvard cho thấy những người ngồi gù lưng có xu hướng cảm thấy kém tự tin hơn trong các tình huống giao tiếp hoặc ra quyết định so với những người ngồi thẳng.
Tăng cảm giác mệt mỏi: Tư thế ngồi sai, như ngồi lệch hoặc bắt chéo chân, gây áp lực không đều lên cơ thể, làm giảm tuần hoàn máu và dẫn đến mệt mỏi. Điều này có thể khiến người dùng cảm thấy chán nản, thiếu động lực và khó tập trung vào công việc.
Tăng nguy cơ trầm cảm: Theo một nghiên cứu từ Tạp chí Tâm lý học Ứng dụng, tư thế ngồi sai kéo dài có thể liên quan đến các triệu chứng trầm cảm nhẹ, do ảnh hưởng đến cách não bộ xử lý cảm xúc tích cực.

Ví dụ, một nhân viên ngồi gù lưng trên ghế không có tựa lưng hỗ trợ trong 8 giờ mỗi ngày có thể cảm thấy căng thẳng, mệt mỏi và thiếu năng lượng vào cuối ngày, dẫn đến tâm trạng tiêu cực và giảm hiệu suất làm việc.

»»» Bạn đang đọc: Tư thế ngồi trên ghế có thể ảnh hưởng đến tâm trạng như thế nào?

2. Tư thế ngồi đúng và tác động tích cực

Tư thế ngồi đúng, được hỗ trợ bởi ghế công thái học, mang lại nhiều lợi ích tâm lý, giúp cải thiện tâm trạng và sức khỏe tinh thần:
Tăng cảm giác tự tin: Tư thế ngồi thẳng, vai mở rộng và ngực ưỡn, giúp kích thích cảm giác tự tin và quyền lực. Nghiên cứu từ Đại học Ohio cho thấy những người duy trì tư thế ngồi thẳng có xu hướng cảm thấy tích cực hơn về bản thân và tự tin hơn trong các tình huống công việc.
Giảm căng thẳng và lo âu: Tư thế ngồi đúng giúp giảm áp lực lên cột sống và cơ bắp, từ đó làm giảm mức cortisol. Theo một nghiên cứu từ Đại học San Francisco, tư thế ngồi thẳng có thể giảm cảm giác lo âu lên đến 25% so với tư thế gù lưng.
Cải thiện tâm trạng và năng lượng: Tư thế ngồi đúng giúp cải thiện tuần hoàn máu và cung cấp oxy cho não bộ, từ đó tăng cường năng lượng và tâm trạng tích cực. Người dùng có thể cảm thấy tỉnh táo, sáng tạo và hứng thú hơn với công việc.
Tăng khả năng tập trung: Khi cơ thể thoải mái và không bị đau nhức, não bộ có thể tập trung tốt hơn vào các nhiệm vụ nhận thức. Theo Tạp chí Tâm lý học Ứng dụng, môi trường làm việc thoải mái, bao gồm tư thế ngồi đúng, có thể tăng hiệu suất làm việc lên đến 15%.

Ví dụ, một nhân viên sử dụng ghế công thái học với tựa lưng hỗ trợ vùng thắt lưng và đệm ngồi cong có thể duy trì tư thế thẳng lưng, cảm thấy tự tin hơn khi trình bày ý tưởng trong cuộc họp và ít căng thẳng hơn khi đối mặt với áp lực công việc.

Vai trò của ghế trong việc hỗ trợ tư thế ngồi đúng

Ghế công thái học và tư thế ngồi

Ghế công thái học được thiết kế để hỗ trợ tư thế ngồi đúng, từ đó cải thiện tâm trạng và sức khỏe tinh thần. Các tính năng quan trọng của ghế công thái học bao gồm:
Tựa lưng hỗ trợ vùng thắt lưng: Ôm sát đường cong tự nhiên của cột sống, giúp giữ lưng thẳng và giảm áp lực lên vùng thắt lưng.
Đệm ngồi cong: Hỗ trợ xương chậu ở vị trí trung lập, giảm áp lực lên hông và đùi, khuyến khích tư thế ngồi thẳng.
Khả năng điều chỉnh linh hoạt: Điều chỉnh độ cao, góc ngả lưng và tựa tay để phù hợp với cơ thể và nhu cầu công việc.
Vật liệu thoáng khí: Lưng ghế và đệm ngồi làm từ lưới hoặc vải thoáng khí giúp giảm tích tụ nhiệt, tăng sự thoải mái.

Tác động của ghế không phù hợp

Ghế không phù hợp, như ghế cố định, ghế quá cứng hoặc không có tựa lưng hỗ trợ, thường khiến người dùng ngồi sai tư thế, dẫn đến các vấn đề tâm lý như:
Tăng căng thẳng: Ghế không hỗ trợ vùng thắt lưng gây đau nhức, làm tăng mức cortisol và cảm giác căng thẳng.
Giảm sự thoải mái: Ghế cứng hoặc không điều chỉnh được gây khó chịu, dẫn đến tâm trạng cáu gắt và thiếu tập trung.
Tăng nguy cơ kiệt sức (burnout): Theo một nghiên cứu từ Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ, môi trường làm việc không thoải mái, bao gồm g4. Sử ghế văn phòng bàn đứng thể làm tăng nguy cơ kiệt sức lên đến 25%.

Các yếu tố khác ảnh hưởng đến tâm trạng khi ngồi

Ngoài tư thế ngồi và thiết kế ghế, một số yếu tố khác trong môi trường làm việc cũng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng:
Ánh sáng: Ánh sáng yếu hoặc quá chói có thể gây mỏi mắt, làm tăng cảm giác mệt mỏi và căng thẳng.
Không gian làm việc: Không gian chật hẹp hoặc bừa bộn có thể khiến người dùng cảm thấy bị ép buộc, ảnh hưởng đến tâm trạng.
Thời gian ngồi liên tục: Ngồi quá lâu mà không vận động có thể làm tăng cảm giác bồn chồn và chán nản.
Thiết kế bàn làm việc: Bàn quá cao hoặc quá thấp so với ghế có thể buộc người dùng ngồi sai tư thế, gây khó chịu và ảnh hưởng đến tâm trạng.

Giải pháp cải thiện tư thế ngồi và tâm trạng

1. Đầu tư vào ghế công thái học

Chọn ghế có các tính năng sau để hỗ trợ tư thế ngồi đúng và cải thiện tâm trạng:
Tựa lưng hỗ trợ vùng thắt lưng: Đảm bảo tựa lưng ôm sát đường cong cột sống và có thể điều chỉnh độ cao hoặc độ cong.
Đệm ngồi cong và đàn hồi: Hỗ trợ xương chậu và giảm áp lực lên hông, làm từ bọt biển nhớ hoặc lưới thoáng khí.
Khả năng điều chỉnh linh hoạt: Điều chỉnh độ cao, góc ngả lưng và tựa tay để phù hợp với cơ thể.
Cấu trúc ổn định: Khung ghế chắc chắn và bánh xe chất lượng cao để đảm bảo an toàn và thoải mái.

»»» Xem thêm bài viết: Ngồi ghế sai làm giảm khả năng tập trung và trí nhớ

2. Điều chỉnh tư thế ngồi đúng

Giữ lưng thẳng: Tựa lưng hoàn toàn vào ghế, đảm bảo vùng thắt lưng được hỗ trợ.
Chân chạm đất: Điều chỉnh ghế sao cho chân phẳng trên sàn hoặc sử dụng gác chân nếu cần.
Góc khuỷu tay: Khi gõ phím, khuỷu tay nên tạo góc 90 độ để giảm áp lực lên vai và cổ.
Tránh bắt chéo chân: Giúp phân bổ đều trọng lượng cơ thể và cải thiện tuần hoàn máu.

3. Tích hợp vận động định kỳ

Đứng dậy, vươn vai hoặc đi bộ ngắn mỗi 30-60 phút giúp giảm áp lực lên cơ thể và cải thiện tâm trạng. Các bài tập như xoay cổ, kéo giãn cơ lưng hoặc squat nhẹ có thể thực hiện ngay tại chỗ.

4. Sử dụng bàn đứng

Bàn đứng (standing desk) là giải pháp hiệu quả để xen kẽ giữa tư thế ngồi và đứng, giảm thời gian ngồi tĩnh và cải thiện tuần hoàn máu, từ đó nâng cao tâm trạng.

5. Kiểm tra môi trường làm việc

Đảm bảo ánh sáng đầy đủ và không gây chói mắt.
Sắp xếp bàn làm việc gọn gàng và đặt màn hình máy tính ngang tầm mắt, cách khoảng 50-70 cm.
Tạo không gian làm việc thoải mái, thoáng đãng để giảm cảm giác bó buộc.

6. Sử dụng công cụ hỗ trợ

Nếu ghế hiện tại không đủ hỗ trợ, hãy bổ sung gối hỗ trợ vùng thắt lưng hoặc đệm ngồi cong để cải thiện tư thế. Đồng hồ thông minh hoặc ứng dụng nhắc nhở cũng có thể giúp duy trì thói quen vận động.

Kết luận

Tư thế ngồi trên ghế có ảnh hưởng đáng kể đến tâm trạng, từ việc làm tăng hoặc giảm căng thẳng, cải thiện hoặc suy giảm sự tự tin, đến tác động đến năng lượng và hiệu suất làm việc. Tư thế ngồi sai, như gù lưng hoặc nghiêng người, có thể gây căng thẳng, mệt mỏi và giảm sự tích cực, trong khi tư thế ngồi đúng, được hỗ trợ bởi ghế công thái học, giúp tăng cảm giác tự tin, giảm lo âu và cải thiện tâm trạng. Bằng cách đầu tư vào ghế tốt, điều chỉnh tư thế đúng, và kết hợp với các thói quen vận động, dân văn phòng có thể tận dụng tư thế ngồi để không chỉ bảo vệ sức khỏe thể chất mà còn nâng cao sức khỏe tinh thần. Trong bối cảnh công việc văn phòng ngày càng phổ biến, việc chú trọng đến tư thế ngồi và thiết kế ghế là một bước đi thiết yếu để tạo ra một môi trường làm việc lành mạnh, nơi tâm trạng tích cực và hiệu quả luôn song hành.