Chọn ghế thế nào để ngăn chặn hội chứng chân không yên?

Chọn ghế thế nào để ngăn chặn hội chứng chân không yên?

Giới thiệu

Hội chứng chân không yên (Restless Legs Syndrome – RLS), hay còn gọi là hội chứng Willis-Ekbom, là một rối loạn thần kinh gây ra cảm giác khó chịu ở chân, thường kèm theo nhu cầu không kiểm soát được muốn di chuyển chân, đặc biệt khi ngồi hoặc nằm nghỉ. Tình trạng này ảnh hưởng đến khoảng 5-10% dân số thế giới, theo Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ, và thường trở nên nghiêm trọng hơn trong các tình huống ngồi lâu, chẳng hạn như làm việc văn phòng hoặc ngồi trên các phương tiện giao thông. Đối với những người mắc hội chứng chân không yên, việc chọn ghế phù hợp có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu triệu chứng, cải thiện sự thoải mái và nâng cao chất lượng cuộc sống. Một chiếc ghế được thiết kế theo nguyên tắc công thái học (ergonomics), với các tính năng hỗ trợ tư thế, tuần hoàn máu và khả năng điều chỉnh linh hoạt, có thể giúp giảm áp lực lên chân và cơ thể, từ đó ngăn chặn hoặc giảm các triệu chứng của RLS. Bài viết này sẽ phân tích hội chứng chân không yên, vai trò của ghế trong việc kiểm soát triệu chứng, và cung cấp các mẹo thiết thực để chọn ghế phù hợp nhằm hỗ trợ người mắc RLS.

Hiểu về hội chứng chân không yên

Hội chứng chân không yên là gì?

Hội chứng chân không yên là một rối loạn thần kinh đặc trưng bởi cảm giác khó chịu ở chân, chẳng hạn như ngứa ran, bỏng rát, hoặc cảm giác như có kiến bò. Những cảm giác này thường xảy ra vào buổi tối hoặc khi nghỉ ngơi, đặc biệt khi ngồi hoặc nằm trong thời gian dài. Các triệu chứng có thể bao gồm:
Nhu cầu di chuyển chân: Người bệnh cảm thấy cần phải cử động chân để giảm cảm giác khó chịu.
Khó chịu tăng khi nghỉ ngơi: Triệu chứng thường nặng hơn khi ngồi lâu hoặc nằm xuống.
Cải thiện khi vận động: Đi bộ, duỗi chân hoặc massage có thể tạm thời giảm triệu chứng.
Gián đoạn giấc ngủ: RLS có thể gây khó ngủ, dẫn đến mệt mỏi và giảm hiệu suất công việc.

Nguyên nhân của RLS có thể liên quan đến di truyền, thiếu hụt sắt, rối loạn dopamine trong não, hoặc các yếu tố môi trường như tư thế ngồi sai hoặc ghế không phù hợp. Đối với những người làm việc văn phòng, việc ngồi lâu trên ghế không hỗ trợ tốt có thể làm trầm trọng thêm triệu chứng RLS.

Tác động của ghế không phù hợp

Ghế không được thiết kế phù hợp, như ghế quá cứng, quá thấp, hoặc thiếu hỗ trợ, có thể làm tăng áp lực lên chân và hông, cản trở tuần hoàn máu và kích thích các triệu chứng của RLS. Ví dụ, ghế không cho phép chân chạm đất hoặc gây áp lực lên mặt dưới của đùi có thể làm tăng cảm giác khó chịu ở chân, khiến người bệnh phải di chuyển liên tục để giảm triệu chứng.

Vai trò của ghế trong việc ngăn chặn hội chứng chân không yên

Một chiếc ghế được thiết kế tốt, đặc biệt là ghế công thái học, có thể giúp giảm triệu chứng RLS bằng cách:
Cải thiện tuần hoàn máu: Hỗ trợ tư thế ngồi đúng, giảm áp lực lên hông và đùi, giúp máu lưu thông tốt hơn.
Khuyến khích tư thế trung lập: Giữ cột sống và xương chậu ở vị trí tự nhiên, giảm căng thẳng lên cơ bắp và dây thần kinh.
Tăng cường sự thoải mái: Giảm cảm giác khó chịu khi ngồi lâu, từ đó giảm kích thích các triệu chứng RLS.
Khuyến khích vận động nhẹ: Ghế có khả năng điều chỉnh hoặc xoay giúp người dùng thay đổi tư thế dễ dàng, giảm thời gian ngồi tĩnh.

Mẹo chọn ghế để ngăn chặn hội chứng chân không yên

1. Chọn ghế có đệm ngồi cong và hỗ trợ xương chậu

Đệm ngồi cong là một tính năng quan trọng để định vị xương chậu đúng cách, từ đó giảm áp lực lên hông và đùi – hai khu vực có thể kích thích triệu chứng RLS. Khi chọn ghế, cần lưu ý:
Thiết kế cong nhẹ: Đệm ngồi nên có độ cong dốc nhẹ về phía sau, giúp xương chậu ở vị trí trung lập và hai xương ngồi (ischial tuberosities) tiếp xúc đều với ghế.
Vật liệu êm ái và thoáng khí: Chọn đệm ngồi làm từ bọt biển chất lượng cao hoặc lưới thoáng khí để giảm áp lực và tránh tích tụ nhiệt, giúp giảm cảm giác khó chịu ở chân.
Độ cứng vừa phải: Đệm ngồi không nên quá cứng (gây áp lực lên hông) hoặc quá mềm (thiếu hỗ trợ), để đảm bảo sự thoải mái khi ngồi lâu.

Theo một nghiên cứu từ Đại học Stanford, ghế có đệm ngồi cong có thể cải thiện tuần hoàn máu lên đến 20% so với ghế phẳng, giúp giảm cảm giác tê mỏi và khó chịu liên quan đến RLS.

»»» Bạn đang đọc: Chọn ghế thế nào để ngăn chặn hội chứng chân không yên?

2. Ưu tiên ghế có khả năng điều chỉnh độ cao

Độ cao ghế là yếu tố quan trọng để đảm bảo chân được đặt đúng cách, từ đó giảm áp lực lên đùi và cải thiện tuần hoàn máu. Đối với người mắc RLS, cần:
Chân chạm đất phẳng: Điều chỉnh ghế sao cho chân chạm đất hoặc được hỗ trợ bởi gác chân, giúp giảm áp lực lên mặt dưới của đùi.
Góc đầu gối 90 độ: Khi ngồi, đầu gối nên tạo góc 90 độ để đảm bảo tư thế tự nhiên và không cản trở tuần hoàn máu.
Khả năng điều chỉnh dễ dàng: Ghế nên có cơ chế điều chỉnh độ cao đơn giản, cho phép người dùng thay đổi vị trí ghế phù hợp với bàn làm việc hoặc chiều cao cơ thể.

3. Chọn ghế có hỗ trợ vùng thắt lưng

Mặc dù RLS chủ yếu ảnh hưởng đến chân, tư thế cột sống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực lên cơ thể. Tựa lưng hỗ trợ vùng thắt lưng giúp duy trì đường cong tự nhiên của cột sống, từ đó giảm căng thẳng lên hông và chân. Khi chọn ghế, cần:
Tựa lưng cong phù hợp: Tựa lưng nên ôm sát đường cong của vùng thắt lưng (lumbar spine) để giữ cột sống ở vị trí trung lập.
Khả năng điều chỉnh: Tựa lưng có thể điều chỉnh độ cao hoặc độ cong giúp phù hợp với từng người dùng.
Đệm lưng êm ái: Đệm lưng nên đủ cứng để hỗ trợ nhưng không gây khó chịu khi tựa lâu.
Hỗ trợ vùng thắt lưng giúp giảm áp lực lên xương chậu, từ đó giảm kích thích các dây thần kinh có thể làm trầm trọng thêm triệu chứng RLS.

»»» Xem thêm bài viết: Ảnh hưởng của ghế văn phòng đến vùng khớp cổ tay

4. Chọn ghế có tựa tay điều chỉnh

Tựa tay điều chỉnh được giúp hỗ trợ cánh tay và vai, giảm căng thẳng lên cột sống và hông, từ đó gián tiếp giảm áp lực lên chân. Khi chọn ghế, cần:
Tựa tay có thể điều chỉnh độ cao: Đảm bảo khuỷu tay tạo góc 90 độ khi gõ phím hoặc làm việc, giúp giảm căng thẳng lên vai và lưng.
Tựa tay thoải mái: Tựa tay nên được đệm êm ái để tránh gây áp lực lên cánh tay.

5. Ưu tiên ghế xoay với bánh xe chất lượng

Ghế xoay với bánh xe chất lượng cao cho phép người dùng di chuyển và thay đổi tư thế dễ dàng, giúp giảm thời gian ngồi tĩnh – một yếu tố kích thích RLS. Khi chọn ghế, cần:
Bánh xe di chuyển mượt mà: Đảm bảo bánh xe không gây lắc lư hoặc kẹt, giúp người dùng di chuyển mà không cần đứng dậy.
Khả năng xoay 360 độ: Giúp người dùng với tới các vật dụng mà không phải vặn người, giảm áp lực lên cột sống và hông.
Việc thay đổi tư thế nhẹ hoặc di chuyển ghế có thể giúp giảm cảm giác khó chịu ở chân, đặc biệt trong những khoảng thời gian dài không thể đứng dậy.

6. Chọn vật liệu thoáng khí và bền

Người mắc RLS thường nhạy cảm hơn với sự khó chịu, do đó vật liệu ghế cần được chọn cẩn thận:
Lưng ghế và đệm ngồi thoáng khí: Chọn ghế có lưng lưới hoặc đệm bọc vải thoáng khí để giảm tích tụ nhiệt và mồ hôi, giúp giảm kích thích triệu chứng RLS.
Độ bền cao: Ghế cần được làm từ vật liệu chất lượng để đảm bảo sự hỗ trợ lâu dài mà không xuống cấp.

7. Thử ghế trước khi mua

Hãy thử ngồi trên ghế trong ít nhất 10-15 phút để đánh giá mức độ thoải mái và hỗ trợ. Kiểm tra xem ghế có giúp giảm áp lực lên chân không, tựa lưng có hỗ trợ tốt không, và các tính năng điều chỉnh có dễ sử dụng không.

8. Xem xét ghế có tính năng bổ sung

Một số ghế công thái học hiện đại có các tính năng bổ sung phù hợp cho người mắc RLS, như:
Chế độ ngả lưng đồng bộ (synchro-tilt): Lưng ghế và đệm ngồi ngả đồng thời để giữ tư thế thoải mái khi nghỉ ngơi.
Hệ thống giảm áp lực: Đệm ngồi với công nghệ giảm áp lực giúp phân bổ trọng lượng tốt hơn, giảm kích thích lên chân.
Gác chân tích hợp: Một số ghế có gác chân điều chỉnh để hỗ trợ chân, giảm áp lực lên đùi.

Sử dụng ghế hiệu quả để kiểm soát hội chứng chân không yên

Ngoài việc chọn ghế phù hợp, người mắc RLS cần sử dụng ghế đúng cách và kết hợp các thói quen lành mạnh để kiểm soát triệu chứng:

1. Điều chỉnh tư thế ngồi đúng

Giữ lưng thẳng: Tựa lưng hoàn toàn vào ghế, đảm bảo vùng thắt lưng được hỗ trợ.
Chân chạm đất: Điều chỉnh ghế sao cho chân phẳng trên sàn hoặc sử dụng gác chân.
Tránh bắt chéo chân: Điều này giúp cải thiện tuần hoàn máu và giảm kích thích triệu chứng RLS.

2. Tích hợp vận động định kỳ

Vận động nhẹ là cách hiệu quả để giảm triệu chứng RLS. Hãy:
Thực hiện quy tắc 20-20-20: Cứ sau 20 phút, đứng dậy, di chuyển trong 20 giây, và nhìn vào một điểm cách xa 20 feet (khoảng 6 mét) để thư giãn mắt và cơ thể.
Tập các bài tập nhẹ: Duỗi chân, xoay cổ chân, hoặc đi bộ ngắn giúp kích thích tuần hoàn máu và giảm cảm giác khó chịu.

3. Sử dụng bàn đứng

Bàn đứng (standing desk) là giải pháp lý tưởng để xen kẽ giữa tư thế ngồi và đứng, giảm thời gian ngồi tĩnh và cải thiện tuần hoàn máu, từ đó giảm triệu chứng RLS.

4. Sử dụng công cụ hỗ trợ

Nếu ghế hiện tại không đủ hỗ trợ, hãy bổ sung gối hỗ trợ vùng thắt lưng, đệm ngồi cong hoặc gác chân để cải thiện tư thế và tuần hoàn máu.

5. Kiểm tra môi trường làm việc

Đảm bảo bàn làm việc, màn hình máy tính và ghế được sắp xếp sao cho phù hợp với chiều cao và tư thế của bạn. Màn hình nên đặt ngang tầm mắt, cách khoảng 50-70 cm, để tránh phải cúi hoặc ngửa cổ, gây áp lực thêm lên cơ thể.

Kết luận

Hội chứng chân không yên có thể gây khó chịu đáng kể, đặc biệt trong các tình huống ngồi lâu như làm việc văn phòng. Việc chọn ghế phù hợp, với đệm ngồi cong, hỗ trợ vùng thắt lưng, khả năng điều chỉnh linh hoạt và vật liệu thoáng khí, là một bước quan trọng để giảm triệu chứng, cải thiện tuần hoàn máu và tăng sự thoải mái. Bằng cách áp dụng các mẹo như ưu tiên ghế công thái học, thử ghế trước khi mua, và kết hợp với các thói quen vận động, người mắc RLS có thể kiểm soát triệu chứng hiệu quả và cải thiện chất lượng cuộc sống. Trong bối cảnh công việc văn phòng ngày càng phổ biến, đầu tư vào một chiếc ghế phù hợp không chỉ giúp ngăn chặn hội chứng chân không yên mà còn là một giải pháp toàn diện để bảo vệ sức khỏe lâu dài và nâng cao hiệu suất làm việc.